الشيخ محمد تقي بهجت

197

جامع المسائل ( فارسي )

و اظهر عدم فرق است بين اقسام مشتركات مثل آن چه در بيت المال است از غنائم و از خمس و زكات ، براى كسانى كه در آنها حق دارند و در بارهء آنها شبههء دافعه نيست و مسروق مشتمل بر نصاب از نصيب سارق است ، بلى در مثل خمس و زكات و موقوف اعتبار ، اعتبار نصاب ، شبهه است براى كسى كه مصرف همهء مال است . هتك حرز 4 - و از آن جمله اين كه سارق « هتك حِرز » نموده « 1 » و اخراج مال از آن نمايد ، به تنهايى يا با شريك . پس اگر مال ، محرَز نباشد ( مثل آن كه در صندوقى غير مقفول باشد ) يا آن كه هاتك ، مُخرِج نبوده ، بر كسى حدّ سرقت ، جارى نباشد ، و ضمان مال و افساد ، بر آخذ و مباشر است ؛ و با شك در صدق حرز و احراز ، قطع منتفى است . و قطع ، به سرقت پردهء كعبه و قناديل روضه هاى مقدسه و اشباه اينها ، دائر مدار تحقق احراز آنها ( به سدّ ابواب و مقفّل بودن آنها ) است . و مثل ادخال يد در جيب و سرقت آن چه در داخل جيب است ، پس اگر در قميص پائينى باشد يا در باطن قميصى باشد كه ظاهر و باطن دارد ، به مثل ادخال يد يا قطع جامه ، قطع در آن ثابت است ؛ و اگر قميص باطن ندارد لكن از باطن ، ادخال يد در آن مىشود نه از ظاهر ، اظهر ثبوت قطع است به ادخال يد يا قطع جامه . و ميوه بر درخت اگر محرز است به مقفول بودن درب باغ ، سرقت آن قطع دارد و گر نه ندارد . و اتلاف مأخوذ در حرز ، قطع ندارد اگر اخراج ننمايد ، اگر چه ضمان و تعزير دارد . اگر در نقب حِرز تعاون كردند و يكى اخراج كرد ، حدّ بر مُخرج است ؛ و اگر يكى منفرد به نقب و هتك بود ، و شريك در اخراجِ هر كدام نصاب را بود ، ناقبِ مُخرج ، قطع مىشود ؛ و اگر هر دو مقدار يك نصاب را اخراج نمودند قطع بر هيچ كدام نيست بنا بر اظهر و احوط . اعتبار اخراج از حرز 5 - و از آن جمله اين كه نصاب را « اخراج از حرز » نمايد به تنهايى يا با شريكى ( به

--> « 1 » حِرز جاى استوار . حَرَز هر چيز نگاه داشته شده و باز داشته شده از غير . ( منتهى الارب )